Sunday Times Books LIVE Community Sign up

Login to Sunday Times Books LIVE

Forgotten password?

Forgotten your password?

Enter your username or email address and we'll send you reset instructions

Sunday Times Books LIVE

Protea Boekhuis

@ Sunday Times Books LIVE

Maties en Afrikaans: Die bestuur het gepraat, voertaal sal Engels wees

Maties en AfrikaansDie taaldebat op Stellenbosch kom al jare aan.

Moet die instansie aanhou om Afrikaans as hoofvoertaal te gebruik, soos dit sedert die totstandkoming van die Universiteit Stellenbosch (US) reeds doen, of moet dit oorslaan na Engels om gehoor te gee aan druk van die meerderheid?

Pieter Kapp het die geskiedenis van hierdie debat en die verhaal van Afrikaans op Stellenbosch breedvoerig bespreek in sy 2014 publikasie Maties en Afrikaans.

Die taaldebat het gister ‘n ongekende hoogte, of eerder laagte vir Afrikaans, bereik met die volgende skokonthulling deur die Matierektor en sy bestuurspan:

“Aangesien Engels die omgangstaal[1] in Suid-Afrika is, sal alle onderrig by die Universiteit Stellenbosch in Engels gefasiliteer word, en beduidende akademiese ondersteuning sal in ander Suid-Afrikaanse tale voorsien word volgens studente se behoeftes. Terselfdertyd, deur middel van sy Taalbeleid en Taalplan, verbind die Universiteit hom daartoe om ruimtes te skep waarbinne Engels, Afrikaans en isiXhosa, asook ander tale, kan floreer. Die Universiteit bly in die besonder verbind tot die verdere ontwikkeling van Afrikaans en isiXhosa as akademiese tale.”

In kort, alle kommunikasie sal in Engels geskied. Die vraag is, wat beteken dit vir die toekoms van Maties en Afrikaans?

Lees die volle verklaring, soos geplaas op die US se webblad:

“Taal moet op so ʼn manier gebruik word dat dit daarop gerig is om met kennis om te gaan in ʼn diverse samelewing en om gelykberegtigde toegang tot leer- en onderriggeleenthede vir alle studente te verseker. Aangesien Engels die omgangstaal in Suid-Afrika is, sal alle onderrig by die Universiteit Stellenbosch in ten minste Engels gefasiliteer word om geen uitsluiting op grond van taal te verseker. Die Universiteit bly verbind tot die verdere ontwikkeling van Afrikaans en isiXhosa as akademiese tale.

Dít is van die beginsels wat as vertrekpunte ingesluit is in ʼn verklaring (kopie hieronder) oor taalimplementering wat vandag (Donderdag 12 November 2015) uitgereik word. Die verklaring lig van die beginsels uit en omskryf die toon vir die pad vorentoe en vorm deel van ʼn voortgesette konsultasie- en kommunikasieproses met die breër kampusgemeenskap en ander belanghebbers.

Die verklaring is ʼn sintese van insigte wat die Bestuur sedert Mei vanjaar opgedoen het vanuit die geleefde ervaringe en insette van die studentegemeenskap oor die Taalbeleid en taalimplementering. Dit is bespreek by ʼn vergadering met Senaatslede, na samesprekings met die Studenteraad en Dekane van fakulteite vroeër hierdie week.

Die status van die verklaring van die Rektor se Bestuurspan (RBS) is dié van ʼn besprekingsdokument. Die Statuut van die Universiteit bepaal dat die Raad die Taalbeleid met instemming van die Senaat bepaal. Vir enige voorgestelde veranderinge aan die huidige taalbeleid, sal voorstelle by ʼn formele vergadering van die Senaat voorgelê word voordat dit aan die Raad voorgelê word. Dit is onwaarskynlik dat so ʼn proses nog in 2015 voltooi kan word.

Van die vertrekpunte in die verklaring sluit in die doel om taal te gebruik op ʼn manier wat daarop gerig is om met kennis om te gaan in ʼn diverse samelewing en om gelykberegtigde toegang tot leer- en onderriggeleenthede vir alle studente te verseker. Aangesien Engels die omgangstaal in Suid-Afrika is, sal alle onderrig by die Universiteit Stellenbosch in ten minste Engels gefasiliteer word om geen uitsluiting op grond van taal te verseker. Dit impliseer nie dat Afrikaans as taal van leer en onderrig aan die Universiteit Stellenbosch sal verdwyn nie. Die Universiteit bly verbind tot die verdere ontwikkeling van Afrikaans en isiXhosa as akademiese tale.

Vanjaar was die eerste implementeringsgeleentheid na die Taalbeleid en -plan in November 2014 goedgekeur is om gelyke status aan Afrikaans en Engels as onderrigtale te verleen. Die doel van hierdie veranderinge was om gelykberegtigde toegang tot leer- en onderriggeleenthede vir alle Suid-Afrikaners moontlik te maak, soos uiteengesit in ons visie vir inklusiwiteit in die Institusionele Voorneme en Strategie. Die uitgangspunte in die verklaring is gebaseer op lesse wat gedurende die jaar geleer is en studente se praktiese klaskamer ervarings na konsultasie met verskeie studentegroepe, insluitend, maar nie beperk tot die Studenteraad, Open Stellenbosch, SASCO en die Studenteparlement.

Vir 2016 sal die implementering van parallelmediumonderrig (aparte Engelse en Afrikaanse klasse) vir modules met groot inskrywingsgetalle soos in die vooruitsig gestel in die huidige Taalplan, drasties versnel word. By vandag se Senaatsgesprek is departemente herinner aan die bestaande riglyn in die Taalplan dat behoorlik ag geslaan moet word op ondersteuningsmeganismes vir studente wat nie voldoende vaardig is in Engels of Afrikaans nie, veral in kleiner klasgroepe waar parallelmedium-onderrig nie haalbaar is nie.

Verklaring deur die Rektor se Bestuurspan oor die Taalbeleid en die implementering van taal by die instelling

12 November 2015

Die Rektor se Bestuurspan (RBS) was die afgelope paar maande in gesprekke met verskeie studentegroepe oor, onder meer, die Universiteit Stellenbosch se Taalbeleid, die Taalplan en taalimplementering. Op grond van die terugvoer oor ervarings binne die klaskamer en insette van Open Stellenbosch, die Studenteraad (SR), SASCO en die Studenteparlement, het taaltaakspanne sedertdien verskeie opsies oorweeg vir, onder meer, beste praktyk in die implementering van taal in 2016. Die volgende beginsels, as vertrekpunte rakende die Taalbeleid en taalimplementering, word ondersteun deur die Rektor se Bestuurspan. In hierdie verband wil ons graag erkenning gee aan die beduidende bydrae wat die Open Stellenbosch-kollektief in die onlangse gesprekke gemaak het om te verseker dat taalimplementering aan die US nie ʼn struikelblok vir toegang tot onderriggeleenthede of die suksesvolle voltooiing van akademiese programme word nie.

By die Universiteit Stellenbosch is ons van voorneme om taal op so ʼn manier te gebruik dat dit daarop gerig is om met kennis om te gaan in ʼn diverse samelewing en om gelyke toegang tot leer- en onderriggeleenthede vir alle studente te verseker

Aangesien Engels die omgangstaal[1] in Suid-Afrika is, sal alle onderrig by die Universiteit Stellenbosch in Engels gefasiliteer word, en beduidende akademiese ondersteuning sal in ander Suid-Afrikaanse tale voorsien word volgens studente se behoeftes. Terselfdertyd, deur middel van sy Taalbeleid en Taalplan, verbind die Universiteit hom daartoe om ruimtes te skep waarbinne Engels, Afrikaans en isiXhosa, asook ander tale, kan floreer. Die Universiteit bly in die besonder verbind tot die verdere ontwikkeling van Afrikaans en isiXhosa as akademiese tale.

Vir modules met ʼn groot aantal inskrywings, wat verdeel word vir pedagogiese redes of weens die beperkte grootte van beskikbare lesinglokale, sal die Universiteit voortgaan om parallelmedium-onderrig uit te brei. In kleiner klasgroepe sal alle inligting in Engels oorgedra word. Addisionele ondersteuning in Afrikaans en isiXhosa sal voorsien word gedurende die lesing en/of aanvullende, gefasiliteerde leergeleenthede om studente te help om die akademiese materiaal te verstaan. Dit sal afhang van vermoëns van die dosente en onderrigassistente. Dosente sal voortgaan om in beide Afrikaans en Engels onderrigmateriaal te verskaf en assessering te fasiliteer. Soos tans die geval is, kan studente toetse, eksamens en opdragte in Engels of Afrikaans voltooi.

In koshuise en ander leefomgewings behoort studente Engels as omgangstaal in huisvergaderings en ander amptelike funksies gebruik. Ander tale kan ook bykomend gebruik word, en meganismes soos tolking kan ook ingespan word.

Die primêre taal van kommunikasie en administrasie van die Universiteit Stellenbosch sal Engels wees, met Afrikaans en isiXhosa as addisionele tale. Die addisionele tale mag nie gebruik word om enigeen uit te sluit van volle deelname aan Universiteitsaktiwiteite nie. Dit impliseer dat alle kommunikasie by die Universiteit Stellenbosch minstens in Engels sal wees, insluitend vergaderings, amptelike dokumente, en dienste by ontvangstoonbanke en die kliëntedienssentrum, ens.

Die Rektor se Bestuurspan sal bogenoemde beginsels as vertrekpunte aan die Raad voorlê by sy vergadering op 30 November 2015. Hierdie beginsels, as vertrekpunte, sal met die Senaat, die breër studente- en personeelgemeenskappe van die universiteit, sowel as ander belangeroepe van die US gekommunikeer en gekonsulteer word. ʼn Hersiene Taalbeleid en Taalplan, gebaseer op die vertrekpunte wat in hierdie dokument vervat is, sal taaldiversiteit daadwerklik deel maak van die Universiteit Stellenbosch se wese en toegang vir personeel en studente verseker. Intussen sal hierdie dokument se vertrekpunte vanaf Januarie 2016 toegepas word. In gevalle van nie-nakoming moet studente en personeel klagtes kan lê sonder vrees vir viktimisasie.

[1] ‘n Taal wat as ‘n omgangstaal gebruik word tussen sprekers wie se huistaal verskil.

* * * * * *

 

Lees ook:

 

Boekbesonderhede

 

Please register or log in to comment